Kun je in een hersenscan zien of mensen al bezig zijn met het produceren van hun talige antwoord terwijl hun gesprekspartner nog aan het praten is?

beantwoord door Sara Bögels (Radboud Universiteit)

redactie: Fleur Zeldenrust

Kort antwoord

Met sommige soorten hersencans (waarbij elektrische signalen van de hersenen worden gemeten) kun je meteen zien wat er in de hersenen gebeurt wanneer mensen bijvoorbeeld in gesprek zijn. In zo’n soort scan hebben we een hersensignaal gezien bij iemand die een antwoord op een vraag gaat geven, al een paar seconden voordat de vraag klaar was. We denken dat dit signaal inderdaad aangeeft dat het plannen van het antwoord dan al begonnen is.

Langer antwoord

Verschillende soorten hersenscans

In gesprekken praten mensen meestal om de beurt. We weten dat mensen heel snel kunnen wisselen van beurt, vaak zit daar niet meer dan een stukje van een seconde stilte tussen. Het plannen van zo’n ‘spreekbeurt’ duurt vaak veel langer. Daarom waren wij, net als de vraagsteller, benieuwd of mensen misschien al beginnen met het plannen van hun beurt, terwijl hun gesprekspartner nog aan het praten is. Om dat te onderzoeken, moesten we een manier vinden om te zien wat er in hun hoofd gebeurt (een ‘hersenscan’) wanneer ze nog aan het luisteren zijn. Sommige soorten hersenscans (zoals fMRI, functionele magnetische resonantie beeldvorming), zijn te langzaam om dit te onderzoeken. Je kunt daarmee wel zien welke delen van de hersenen actief zijn bij een bepaalde taak, maar niet precies wanneer. Wat we wel konden gebruiken was EEG (elektro-encefalogram). Daarmee worden elektrische signalen van de hersenen gemeten op het moment dat ze ontstaan. 

Figuur 1: Het gemeten EEG-signaal tijdens het voorbereiden van het antwoord. Bron: zie onderzoek bij ‘verder lezen’. 

Twee soorten onderzoek

De deelnemers van het onderzoek moesten quizvragen beantwoorden, zoals ‘Welke persoon, die ook wel 007 wordt genoemd, speelt in de bekende films?’. Als ze “007” hoorden, konden de deelnemers al beginnen met plannen van hun antwoord (James Bond). Rond dat moment zagen we een elektrisch signaal in hun hersenen. Bij een tweede onderzoek waarin deelnemers dezelfde quizvragen hoorden, maar die niet hoefden te beantwoorden, zagen we dat signaal niet of veel minder sterk. Daarom denken we dat dit signaal betekent dat mensen inderdaad al begonnen zijn met het nadenken over hun antwoord en het plannen daarvan, terwijl hun gesprekspartner nog aan het praten is. We denken dus dat het inderdaad mogelijk is met EEG om te zien of mensen hun antwoord al aan het plannen zijn terwijl hun gesprekspartner nog aan het praten is.

Meer lezen?