Waarom zijn kinderen beter in het spel ‘memory’ dan volwassenen?

beantwoord door Fleur Zeldenrust (Donders Instituut)

redactie: Sjoerd Murris (NIN)

Kort antwoord

Kinderen zijn vaak beter in het spel 'memory' dan volwassenen. Dit spel doet een beroep op een ander soort geheugen dan het geheugen dat we gebruiken om woordenschat of feiten van school of werk te onthouden. Naarmate je ouder wordt, ontwikkel je strategieën om dingen te onthouden die niet erg effectief zijn voor dit spel.

Langer antwoord

Oorspronkelijke vraag: Waarom is mijn moeder zo slecht in het spelletje ‘memory’ , terwijl ze juist heel goed is in het leren van nieuwe woorden of het onthouden van informatie van haar werk?

Verschillende soorten geheugen

Er bestaan ​​verschillende soorten geheugen. Allereerst kunnen we een onderscheid maken tussen kortetermijngeheugen en langetermijngeheugen. Kortetermijngeheugen, ook wel werkgeheugen genoemd, gebruik je wanneer je iets in je geheugen wilt bewaren voor direct gebruik. Denk bijvoorbeeld aan het onthouden van een telefoonnummer. Vaak doe je dit door het nummer in je hoofd te herhalen. Langetermijngeheugen is het geheugen waarin je informatie voor langere tijd opslaat. Denk bijvoorbeeld aan het onthouden van de naam van een vriend, de koffie van gisterenochtend of dat de hoofdstad van Australië Sydney is (valse herinnering: het is natuurlijk Canberra!). Langetermijngeheugen kan op zijn beurt weer worden onderverdeeld in verschillende typen: 

  • Impliciet geheugen. Dit is een meer ‘automatische’ manier om informatie op te slaan. Dit soort geheugen vereist geen bewustzijn. Denk aan gewoonten en vaardigheden zoals autorijden, pianospelen en zelfs tandenpoetsen.
  • Expliciet of declaratief geheugen. Dit soort geheugen betreft informatie over feiten of gebeurtenissen die verbaal kunnen worden gerapporteerd. Dit kan op zijn beurt weer worden onderverdeeld in twee categorieën:
    • semantisch geheugen voor namen of feiten (bijvoorbeeld: de naam van die vriend)
    • episodisch geheugen voor gebeurtenissen, bijvoorbeeld wat je gisteren hebt gedaan (bijvoorbeeld: het moment waarop je je eerste kop koffie dronk)

In een eerder artikel hebben we deze verschillende soorten geheugen uitgebreider onderzocht, met de focus op hoe ze zich in de loop van de tijd ontwikkelen (“Waarom wordt sommige informatie zo snel opgeslagen in de hersenen en sommige informatie zo langzaam?”).

Het definiëren van deze verschillende soorten geheugen verklaart echter niet hoe herinneringen worden gevormd, een ander cruciaal onderdeel van het verhaal! Simpel gezegd, iets onthouden omvat drie stappen:

  1. geheugenvorming (codering), waarbij een nieuwe herinnering wordt gemaakt
  2. geheugenconsolidatie, waarbij die herinnering wordt gestabiliseerd en voor de lange termijn wordt opgeslagen
  3. herinneringen oproepen

We gaan dieper in op deze stadia van geheugenvorming in een ander Brain HelpDesk-artikel (“Kan ik iets leren van een tekst door ernaar te luisteren terwijl ik slaap?“).

De hersenen van kinderen en volwassenen werken anders. Daardoor kunnen kinderen in sommige spellen (vooral spellen die een beroep doen op specifieke geheugenvaardigheden) beter presteren dan volwassenen, terwijl volwassenen in andere spellen juist de overhand hebben! (Afbeelding met dank aan Karola G op Pexels, https://www.pexels.com/@karola-g/)

Het spel ‘memory’

Bij het spelen van het spel ‘memory’ gebruik je voornamelijk je kortetermijngeheugen. Woordenschat en informatie die je onthoudt van school of werk zijn daarentegen afhankelijk van je expliciete langetermijngeheugen, zoals semantisch en episodisch geheugen. Hersenwetenschappers beschouwen dit als fundamenteel verschillende soorten geheugen, die afhankelijk zijn van verschillende hersengebieden. Bovendien zijn de hersengebieden die bij kinderen betrokken zijn bij het geheugen anders dan bij volwassenen. Met behulp van MRI (magnetische resonantiebeeldvorming; een grote magneet waarmee we de bloedstroom in de hersenen kunnen volgen en zien welke gebieden actief zijn) hebben wetenschappers ontdekt dat er bij kinderen andere hersengebieden betrokken zijn bij de geheugenconsolidatie dan bij volwassenen. Kinderen (vooral rond de leeftijd van 8 jaar) zijn vaak beter in het spel ‘memory’ dan volwassenen. Wetenschappers denken dat dit komt doordat kinderen naarmate ze ouder worden andere strategieën leren om dingen gemakkelijker te onthouden. Omdat het spel ‘memory’ echter geen situatie is die je vaak in het echte leven tegenkomt, werken de strategieën die je normaal gebruikt niet voor dit spel. Omdat jongere kinderen deze strategieën nog niet hebben ontwikkeld, zijn ze beter in het spel dan volwassenen. Of dat nu betekenisvol is of niet (afhankelijk van hoe serieus je een spel verliezen van je kind neemt), het is een duidelijk teken dat onze hersenen zich blijven ontwikkelen naarmate we ouder worden!

Meer lezen?