Kort antwoord
Uit onderzoek blijkt dat volwassen en oudere volwassenen in veel gevallen nieuwe vaardigheden net zo goed kunnen leren als jongere mensen en kinderen – maar dat het wel iets langer kan duren, en iets meer moeite kost. Dit komt onder andere door cognitieve factoren, zo gaan het werkgeheugen en de reactiesnelheid langzaam wat achteruit naarmate je ouder wordt, wat leren iets moeizamer kan maken. Daarnaast hebben jongeren ook een stuk meer tijd om te wijden aan het leren van nieuwe vaardigheden, terwijl volwassenen sneller andere verplichtingen prioriteren die dit bemoeilijken.
Langer antwoord
‘Jong geleerd is oud gedaan’ hoor je wel vaker. Soms lijken we daarbij bijna te verzuchten dat we op oude(re) leeftijd maar moeilijk nieuwe dingen kunnen leren. Maar is dat eigenlijk wel zo? Wat zegt de ontwikkelings(neuro)wetenschap hierover?
Leren jongeren nou echt sneller?
In de stelling zit een kern van waarheid, jonge kinderen, al helemaal baby’s, lijken moeiteloos nieuwe vaardigheden op te doen. Ons brein is op z’n grootst rond ons zevende jaar, en wordt daarna (in volume) gestaag kleiner –ongeveer een suikerklontje aan hersenen per 5 jaar. Maar betekent dit dat we niets nieuws kunnen leren? Gelukkig niet: Uit onderzoek blijkt dat volwassen en oudere volwassenen in veel gevallen nieuwe vaardigheden net zo goed kunnen leren als jongere mensen en kinderen – Maar dat het wel iets langer kan duren, en iets meer moeite kost.
Dat verschil in tijd en moeite heeft onder andere met cognitieve factoren te maken. We zien bijvoorbeeld dat, gemiddeld genomen, onze reactiesnelheid (hoe snel kun je reageren), en ons ‘werkgeheugen’ (hoe makkelijk kun je bijvoorbeeld willekeurige getallen onthouden) langzaam achteruit gaan vanaf ongeveer ons dertigste. Dat verklaart dat ouderen misschien net iets harder en langer moeten werken, om hetzelfde te kunnen leren. En voor sommige vaardigheden moet je inderdaad nog jong zijn – Neem bijvoorbeeld het leren van een taal die heel anders klinkt dan je eigen. We weten namelijk dat je om bepaalde klanken goed te kunnen onderscheiden, of zelf te produceren, je er op jonge leeftijd (<2 jaar) aan blootgesteld moet zijn. Is dat niet zo, dan kan een geoefend oor altijd horen dat iemand niet met een bepaalde taal is opgegroeid. Toch zijn zulke vaardigheden eerder regel dan uitzondering, en kunnen we veel dingen nog prima leren. Waarom voelt het dan toch zo veel moeilijker?
Waarom voelt leren moeilijker wanneer je oud bent?
Dit komt omdat er naast deze cognitieve verschillen, ook andere belangrijke factoren meespelen. In onze kindertijd hebben we de luxe (al voelde dat toen misschien niet zo!) om hele dagen te wijden alleen maar aan nieuwe vaardigheden leren. In de volwassenheid moet leren (van bijvoorbeeld een nieuwe taal) vaak vechten om aandacht met andere verantwoordelijkheden, van werk en relaties tot zorgverplichtingen. Al met al zal het dus vaak een heel stuk moeilijker voelen om iets nieuws te leren, maar dat komt niet noodzakelijk omdat we echt minder goed leren. Met evenveel aandacht, motivatie en mogelijkheden kunnen veel oudere volwassen (bijna) net zo goed bepaalde zaken leren als kinderen. Kortom, je leert inderdaad wat sneller en makkelijker als je jong bent, maar voor iedereen is een leven lang leren mogelijk!
Verder lezen?
https://npo.nl/start/afspelen/veroudering_1
https://www.nationalgeographic.nl/wetenschap/a43334311/waarom-ons-lichaam-veroudert
https://www.tijdschriftdepsycholoog.nl/artikelen/het-verloop-van-cognitieve-veroudering/